Książka, która mogłaby być kilkoma
Czasami trafiasz na książkę, której esencja mogłaby być zawarta na 2 stronach. I w połowie lektury zastanawiasz się jak bardzo można jeszcze rozwlec wątki i ile pisać o tym samym na różne sposoby.
Z „Umysłem Jutra” jest kompletnie inaczej. Spokojnie z tej książki mogłoby powstać kilka kolejnych, bo jest tak „mięsista” i wypełniona treścią.
Jak czytam coś, co wydaje mi się warte dalszych rozważań lubię sobie robić notatki. Tu miałam ochotę przepisać pół książki. I to chyba była pozycja najdłużej czekająca na moje podsumowanie i recenzję, bo ciągle wracałam do niej i doczytywałam kolejne fragmenty. Pomyślałam, że zawiera tyle inspiracji, że posłuży mi do kilku kolejnych artykułów i tak powstanie seria: Umysł jutra – supermoce by tworzyć dobre miejsca pracy dobre do życia, o czym na końcu artykułu.
Biała woda – o rzeczywistości zmian, w jakiej żyjemy
W artykule „Biznes i organizacje w bezustannej zmianie” pisałam o ogromnym przyspieszeniu tempa zmian jak i ich ilości, co powoduje duże zmęczenie i przeciążenie nie tylko w pracy, ale i w życiu. Od tego wątku zaczyna się książka „Umysł Jutra”, w której autorzy Gabriella Rosen Kellerman oraz Martin Seligman porównują dzisiejszą rzeczywistość do białej wody. Takiej spiętrzonej, szybkiej, niebezpiecznej, w której górscy kajakarze próbują złapać równowagę i rytm.
Ukuty już dawno termin VUCA, a potem BANI, a nawet FLUX, opisują jak bardzo złożony, niejednoznaczny, nieprzewidywalny, zmienny jest otaczający nas świat.
„Nie chodzi o to, że w XXI wieku doświadczymy stu lat postępu. Będziemy raczej świadkami postępu rzędu dwudziestu tysięcy lat”.
AI i globalizacja to duet, który redefiniuje pracę i wymaga nowych kompetencji. Oznacza to nic innego, jak konieczność odkrywania siebie na nowo zawodowo raz na dziesięć lat (wg Światowego Forum Ekonomicznego).
To z jednej strony stanowi szansę. Ponieważ po latach specjalizacji, którą wykształciła industrializacja, mamy szansę wrócić do generalizmu, który jest dla ludzkiego mózgu naturalnym sposobem funkcjonowania. Możliwość korzystania z szerokiego wachlarza umiejętności, w tym szczególnie tych (nadal nie wiem czemu) nazywanych miękkimi.
Z drugiej strony „biała woda” przynosi poważne koszty. Jak piszą autorzy książki „nie jest dla osób o słabych nerwach”. Bo w obliczu tak nieprzewidywalnych zjawisk (jak wojna czy covid) oraz gwałtowanych zmian (jak rozwój technologii) czujemy lęk. Po prostu jesteśmy po ludzku przerażeni. Ewolucyjnie przystosowany do łowiectwa i zbieractwa mózg, wolniej adaptuje się do szybkich zmian technologicznych. „Pokorniejemy wobec złożoności, którą sami stworzyliśmy, ale która wymknęła nam się spod kontroli”.
Psychologia pozytywna – podrzuca skuteczne recepty
Jeżeli nie zostaliśmy ewolucyjnie przygotowani do permanentnego mierzenia się z piętrzącymi się wodami białej rzeki, to jakie psychologiczne koszty tej rzeczywistości już ponosimy i będziemy ponosić? Przewijające się przez biznesową prasę i portale badania dotyczące wypalenia zawodowego, rosnąca liczba zwolnień lekarskich z powodu depresji, spadające zaangażowanie pracowników. To jest rzeczywistość.
Czy jest na to recepta?
Autorzy „Umysłu jutra” przywołują odkrycia psychologii pozytywnej i wiele swoich własnych badań, które jasno wskazują, że człowiek ma ogromne możliwości tworzenia lepszego życia. A nie tylko skuteczniejszego zmagania się z chorobami czy dysfunkcjami.
W centrum zainteresowania psychologii pozytywnej stoją: odnalezienie sensu, szczęścia, miłości, zaangażowania, przepływu i świadomy rozwój zawodowy. To właśnie dzięki psychologii pozytywnej lepiej zrozumieliśmy skąd się bierze subiektywne odczucie dobrostanu. Model PERMA, dzięki ponad ośmiu tysiącom badań, pozwala na wskazanie jak poprawić psychicznych i fizjologiczny dobrostan. Za to tematowi rezyliencji (odporności psychicznej) poświęcono ponad czterdzieści tysięcy naukowych artykułów. Wiemy, jak ją mierzyć, budować i wzmacniać.
5 psychologicznych supermocy w pracy
Autorzy książki przestawiają mieszankę umiejętności, które razem tworzą umysł jutra, który patrzy w przyszłość, reaguje świadomie, uczy się w biegu, łączy się z innymi i wie, po co działa. Czyli dokładnie to, czego potrzebujemy w świecie, który już nigdy nie będzie „jak dawniej”.
1. Emocjonalna zwinność
Co to jest: umiejętność bycia w kontakcie z własnymi emocjami i świadomego zarządzania nimi – bez ich wypierania czy zaprzeczania.
Po co ją rozwijać: Bo świat jutra to świat nieustannych turbulencji. A bez umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami (lękiem, stresem, frustracją, wstydem), reagujemy z automatu. Czyli często nie tak, jak naprawdę byśmy chcieli.
Jak to działa: Zamiast „pozytywnego myślenia”, uczysz się zauważać i nazywać emocje, podejmować decyzje w zgodzie z wartościami – i nie dawać się ponieść narracji, która nie jest konstruktywna. Reagujesz tak jak naprawdę chcesz, w zgodzie ze sobą ale i szacunkiem do innych.
2. Elastyczna odporność
Co to jest: to nie tylko „wstawanie po upadku”, ale uczenie się i adaptowanie w trakcie kryzysu.
Po co ją rozwijać: Bo teraz zmiana to nie wyjątek – to środowisko, w którym żyjemy. A klasyczne rozumienie odporności jako „zaciśnięcia zębów” już nie działa. Długoterminowo prowadzi do wypalenia.
Jak to działa: Odporność jutra to elastyczność myślenia, umiejętność redefinicji porażki, wyciągania wniosków i dalszego działania bez utraty sensu i tożsamości.
3. Sens i cel
Co to jest: umiejętność znajdowania sensu nawet wtedy, gdy świat na zewnątrz się sypie.
Po co ją rozwijać: Bo jeśli nie mamy poczucia sensu, nie mamy motywacji, a ryzyko wypalenia rośnie z każdym dniem. W dodatku, gdy praca zawodowa coraz rzadziej daje poczucie stabilności i struktury – więc sami musimy ją osadzić w czymś większym. Stąd sens, który daje fundament, po co to wszystko?
Jak to działa: Ludzie, którzy potrafią powiązać codzienne działania z osobistymi wartościami i szerszym sensem, są bardziej odporni, zmotywowani i mniej podatni na wypalenie.
4. Szybkie budowanie relacji
Co to jest: umiejętność nawiązywania wartościowych, bezpiecznych więzi – szybko i skutecznie, także w środowisku wirtualnym lub hybrydowym.
Po co ją rozwijać: Bo praca to już nie „biuro i zespół na stałe” – to projekty, zmiany, nowe twarze, średnio co 3 lata, a czas ten się skraca. Zdolność tworzenia zaufania w krótkim czasie staje się walutą współpracy. Bez niej nie ma zespołowości, innowacji ani feedbacku.
Jak to działa: To miks empatii, uważności, komunikacji i zdolności do budowania „bezpiecznego kontenera relacyjnego” – także przez Zooma czy Teams.
5. Prospekcja
Co to jest: umiejętność myślenia o przyszłości i podejmowania decyzji z jej perspektywą.
Po co ją rozwijać: Większość ludzi myśli, że żyje „tu i teraz” – ale nasze mózgi są fabrycznie zaprogramowane, by tworzyć symulacje przyszłości. Problem w tym, że nie zawsze robimy to świadomie. W świecie, który nie ma już stałych punktów odniesienia, świadome planowanie, tworzenie wizji i przewidywanie konsekwencji działań staje się kluczowe.
Jak to działa: To coś więcej niż „stawianie celów”. Chodzi o zdolność budowania wielu możliwych scenariuszy i elastyczne poruszanie się między nimi – czyli dokładnie to, czego potrzebujemy w VUCA-świecie. A jeszcze bardziej, gdy prowadzimy organizację, biznes i przewodzimy zespołom.
Jak rozwijać supermoce umysłu jutra by tworzyć dobre miejsce pracy dla siebie i innych?
To, co przeczytałaś_eś, to dopiero początek. „Umysł jutra” inspiruje do myślenia o kompetencjach, których naprawdę będziemy potrzebować, by tworzyć miejsca pracy dobre do życia.
W kolejnych tygodniach planuję przyjrzeć się każdej z tych supermocy osobno – z konkretem, refleksją i podpowiedzią, jak można nad nią pracować (np. w coachingu).
- 📩 Jeśli nie chcesz tego przegapić – zapisz się do newslettera
- 📍 Formularz znajdziesz na samym dole tej strony
A o tym przeczytasz w serii: Umysł jutra – supermoce by tworzyć dobre miejsca pracy dobre do życia
Sens i cel: Co Cię trzyma, kiedy wszystko się zmienia? ➤ O osobistej misji, wartościach i wewnętrznym kompasie w świecie bez mapy.
Elastyczna odporność: Dlaczego „zaciskanie zębów” już nie działa? ➤ O redefinicji siły psychicznej – nie jako twardości, ale adaptacyjności.
Emocjonalna zwinność: Co zamiast „pozytywnego myślenia”? ➤ O tym, jak nie wypierać emocji, ale je rozumieć i wykorzystywać w pracy lidera.
Prospekcja: Jak podejmować mądre decyzje w świecie niepewności? ➤ O rozwijaniu strategicznego myślenia i scenariuszowego podejścia w chaosie.
Szybkie budowanie relacji: Zaufanie w świecie hybrydowym ➤ O tym, jak tworzyć „bezpieczny kontener” nawet na Zoomie i Teams – i po co.